Hollands Glorie: Delftsblauw aardewerk en De Porceleyne Fles

Iedere Nederlander heeft wel eens gehoord van Delfts Blauw en waarschijnlijk heb je er ook wel eens iets van gezien. Als je door Delft loopt zie je in het straatbeeld ook al wat Delfts Blauw op verschillende plekken. Geïnteresseerd in handwerk en geschiedenis, wilde ik er uiteraard meer van weten. Hoe is Delfts Blauw eigenlijk ontstaan? Wat heeft China hiermee van doen en hoe wordt Delfts Blauw eigenlijk gemaakt? Je leest er alles over in deze post.

Ontstaansgeschiedenis Delfts Blauw

De 17e eeuw was ook voor Delft een Gouden Eeuw. De VOC bracht allerlei rijkdommen van verre oorden naar Delft, waaronder ook Porselein uit China. Rijke inwoners van Delft wilden dit porselein maar al te graag, om hun rijkdom tentoon te stellen. Doordat er oorlog heerste in China, kon er een tijdlang geen porselein geleverd worden, tot groot ongenoegen van de rijke inwoners. Toen zijn pottenbakkers in Delft het porselein zelf gaan proberen dit porselein na te maken. De eerste probeersels waren niet al te verfijnd en waren exacte kopieën van het Chinese porselein wat decoraties betreft. Pas later is men er Hollandse taferelen op gaan schilderen, vooral van de vloot en zeegevechten waren populair. Het lukte Delft om het aardewerk te vervolmaken, dat het op porselein begon te lijken en men noemde het dan ook wel Delfts Porceleyn, later Delfts Blauw. Het was een goedkoop alternatief voor Chinese porselein.

20161030_115038

Typische inrichting van een huis in de Gouden Eeuw

Delftsblauwe fabrieken

Het is bijna niet voor te stellen, maar tijdens de bleiperiode (1650-1750) waren er een honderdtal aardewerkfabrieken actief in Delft. Deze aardewerkfabrieken werden ook wel plateelfabrieken genoemd. Plateel is middeleeuws voor platte schotel. Deze plateelfabrieken maakten niet alleen maar mooie pronkstukken maar ook praktische gebruiksartikelen. Zo werd het Delfts Blauw voor meer Nederlanders betaalbaar. Na klachten over vervalsing van merken, werden alle merknamen van toen nog in werking zijnde fabrieken vastgelegd in het Merkenboek en misbruik werd verboden, met hoge geldboetes als straf.

afbeelding-merkenboek

Blader hier door het oude merkenboek → merkenboek
[Het Merkenboek uit 1764 bevindt zich in het Gemeentearchief te Delft. Tevens is het opgenomen in Delfts Aardewerk. Geschiedenis van een nationaal product, Deel 1.]

In 1800 maakte de opkomst van het veel goedkopere aardewerk uit Engeland een einde aan de bloei van de Delftsblauwe industrie. Alleen de in 1653 gestichte plateelfabriek De Porceleyne Fles is de enige die sinds de 17e eeuw continu in proces is geweest. Deze fabriek maakt nog steeds echt Delfts Blauw en het leuke is je kunt de fabriek zelf bezoeken.

De Porceleyne Fles

Even ten zuiden van de binnenstad aan de Rotterdamseweg vind je de Delftsblauwe fabriek De Porceleyne Fles. Hier kan je meer te weten komen over het ontstaan van het Delfts Blauw, veel historische stukken bewonderen, een kijkje nemen in de fabriek zelf én natuurlijk zelf een Delftsblauw item kopen. Wij beginnen met de audiotour die langs verschillende kamers en stukken leidt. We horen meer over de ontstaansgeschiedenis van Delfts Blauw, maar vooral ook veel over de fabriek zelf. Natuurlijk is het ook een beetje een promotietour voor de fabriek, daar moet je maar een beetje doorheen kijken. Los hiervan, zijn er veel mooie Delftsblauwe stukken te bewonderen, zelfs enkele pronkstukken uit de Gouden Eeuw. Hoe bijzonder. Ik kan er niks aan doen, maar veel geschilderde stukken vind ik gewoon echt mooi, zoals de Nachtwacht, geschilderd op de vele tegels. Het maakt indruk op mij.

Hollands Glorie: Delftsbauw aardewerk en De Porceleyne Fles

De binnentuin van de huidige fabriek, met de originele entree van de oude fabriek toen deze nog in de binnenstad stond

20161030_11355020161030_12061520161030_11552920161030_115326

De fabriek

Het meest interessant vind ik echter het bezoek aan de fabriek zelf. Jammer, op zondag is er niemand aan het werk. Gelukkig valt er nog wel genoeg te zien. Aan de hand van voorbeelden en teksten leren we het proces van het bakken van het Delftsblauwe aardewerk. Eerlijk gezegd wist ik niet dat er met zwart geschilderd werd en dat dit pas blauw wordt na het bakken in de oven. In de showroom zit een meesterschilder aan het werk. Je mag je pas meesterschilder noemen na een opleiding van ongeveer 10 jaar. De meesterschilder die bezig is, heeft nog tijd voor een praatje en zegt dat ze al 30 jaar plateelschilder is. Ze is net bezig met een lijn langs een oortje te schilderen. Ze zegt ‘oei dit is altijd een moeilijk stukje wat bij mij vaak fout gaat’. Oké dan zal ik niet verder over de schouder meekijken. Maar daar wil ze niks van weten, nee hoor, lacht ze vrolijk, geen enkel probleem, ik ben het na 30  jaar wel gewend. We laten haar na een paar foto’s toch alleen met het moeilijke schilderwerk en lopen de showroom in, waar we nog wat Delftsblauwe kadootjes kopen.

20161030_12032820161030_121127 20161030_12120520161030_121222 20161030_12155420161030_12162620161030_122545 20161030_122345

Wij vonden het een geslaagd bezoek. Hoewel het natuurlijk ook deels een promotietour voor de producten is, leer je echt hoe het gemaakt wordt en het hoort natuurlijk wel echt bij de Nederlandse geschiedenis.

Praktische informatie:

  • Je vindt de Delftsblauwe fabriek De Porceleyne Fles aan de Rotterdamseweg 196 in Delft. Dit is net buiten het centrum, daarom kozen wij ervoor de fabriek te bezoeken op weg naar huis. Er is voldoende parkeergelegenheid. Kijk voor actuele openingstijden op www.royaldelft.com
  • Er zijn meer Delfstblauwe bakkerijen en showrooms te bezoeken in Delft, zoals De Delftsblauwe Pauw en De Candelaer.
  • Er zijn audiotours beschikbaar in verschillende talen, zo leer je meer over het ontstaan en de verschillende stukken.
  • Er is tegenwoordig ook modern servies beschikbaar. In de showroom is van alles te koop, van ouderwetse schalen, Delftsblauwe kerstballen tot moderne servies.
  • Je kunt verschillende workshops volgen die je vooraf kunt boeken via de website www.royaldelft.com
  • Reken ongeveer een uur voor een bezoek aan de Porceleyne Fles als je alleen de audiotour en de fabriek bezoekt.

Previous Post Next Post

You Might Also Like

12 Comments

  • Reply Daphne | LiveTheLifeYouLove.nl 6 november 2016 at 18:28

    Nooit geweten hoe het precies zat met Delftsblauw en China, maar nu dus wel 😉 Eigenlijk hebben we het idee gewoon ‘gejat’ van China haha. Die versie van de Nachtwacht vind ik ook mooi trouwens! Zag gisteren toevallig de echte nog toen ik tijdens Museumnacht in het Rijksmuseum was. Blijft een prachtig schilderij!

    • Reply Carolien 16 november 2016 at 19:59

      Ja Rijksmuseum is ook mooi. Daar heb ik ook een hele tijd naar de Nachtwacht gekeken.

  • Reply Yvonne 6 november 2016 at 22:30

    Wat leuk, zo’n bezoek aan de Porceleyne fles.. jammer dat er niemand aan het werk was, maar je hebt er wel veel van opgestoken. Ik wist dat er iets was met Delftsblauw en China, maar niet dat het zo zat… weer wat geleerd. 🙂 Wij waren verbaasd om in een paleis in Rajasthan ook Delftsblauwe tegeltjes tegen te komen trouwens, meegebracht door de handelaren.

    • Reply Carolien 16 november 2016 at 19:57

      Ja zo zie je maar weer Hollanders kwamen vroeger al overal

  • Reply Sanne 7 november 2016 at 18:58

    De foto van de binnentuin is echt heel sprekend. Mooi! O, o en ik maar denken dat China alles namaakt, maar in dit geval waren wij dat dus. 🙂 Ach ja, beter goed gejat dan… Leuk dat je daar ook workshops kan volgen!

    • Reply Carolien 16 november 2016 at 19:57

      Ja weer eens iets anders hé, omgekeerde wereld 😉

  • Reply Kelly | Dutchie on the Road 9 november 2016 at 19:43

    Wat leuk zeg! Lijkt me ook erg leuk om een workshop te volgen 🙂 . Helemaal mijn ding!

    • Reply Carolien 16 november 2016 at 19:54

      Jaa, echt wat voor jou! Lekker creatief ☺

  • Reply Denise - Follow my footprints 9 november 2016 at 22:51

    Ik wist niet van het bestaan af! Zo dichtbij Den Haag!

    • Reply Carolien 16 november 2016 at 19:53

      Snel die kant op Denise! Soms kennen we de bezienswaardigheden dichtbij huis nog het minste

  • Reply Elisa | Lies rond de wereld 10 november 2016 at 17:36

    Leuk om te lezen en meer te weten te komen over de geschiedenis van Delfts blauw. Lijkt mij leuk om hier eens een kijkje te nemen, het is zo dichtbij huis!

    • Reply Carolien 16 november 2016 at 19:52

      Ja genoeg te zien dichtbij huis 😉

    Leave a Reply