Watersnoodmuseum Ouwerkerk en de strijd tegen het water

Als je in Zeeland woont dan weet je als geen ander welke rol water speelt in deze provincie. In positieve zin, want oh wat kun je hier veel lekkers uit de zee eten, heerlijk aan het strand liggen of actief op het water zijn. Maar ook in negatieve zin, want wie Zeeland en water noemt, denkt al snel aan die rampnacht van 1 februari 1953, toen de dijken braken en een groot deel van Zeeland onder water kwam te staan. Ik heb al veel gehoord, gezien en geleerd bij geschiedenis over de watersnoodramp, maar ik was nog nooit naar het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk geweest. Daar moest maar eens verandering in komen.

In één klap waren we alles kwijt. Van de trouwfoto’s tot de broodtrommel: alles was weg!

Watersnoodmuseum Ouwerkerk

Watersnoodramp 1 februari 1953, herinneringen van familie

Eigenlijk heb ik nooit zo met mijn ouders gesproken over de watersnoodramp. Vroeger als kind interesseerde me dat soort dingen toch minder, maar nu ik ouder word wil ik meer weten over onze geschiedenis. Zo kwam het onderwerp de watersnoodramp eens ter sprake en bleek dat mijn ouders er zelf erg weinig herinneringen aan hadden. Dat is ook niet zo gek, want ze waren zelf nog niet zo oud én ze woonden beiden op Walcheren en daar was geen watersnood. Mijn vader herinnert zich alleen dat mijn opa, die timmerman was, op zondag in zijn werkoverall stond en weg moest om te werken. Dat was uitzonderlijk, want in die tijd werd er niet op zondag gewerkt. Hij ging stallen bouwen voor het opvangen van vee, dat elders dreigde te verdrinken. Mijn moeder herinnert zich er helemaal niks van. Later hoor ik van mijn schoonmoeder die in die tijd in Rotterdam woonde, dat zij zich herinnerde dat hele Zeeuwse families tijdelijk in de kelder van haar flat verbleven omdat zij geen woonplek meer hadden. Zo krijg ik wel wat mee, maar blijft het toch een beetje een verhaal van ‘anderen’. Overigens krijg ik van mijn familie meer te horen over de inundatie van 3 oktober 1944, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, deze had veel meer impact op Walcheren dan de watersnoodramp van 1953. Daarover volgt apart nog eens een blog.

Op zondag werd niet gewerkt, dus dat mijn vader ineens in zijn werkoverall stond, dat was vreemd en is me bijgebleven (aldus mijn eigen vader)

watersnoodmuseum-ouwerkerk-12

De watersnood treft vooral het noorden van Zeeland. Maar ook delen van Noord-Brabant, Zuid-Holland én Texel.

Watersnoodmuseum Ouwerkerk

In de kerstvakantie heb ik eindelijk tijd om eens een bezoek te brengen aan het watersnoodmuseum in Ouwerkerk, een plaats waar de watersnoodramp vele gevolgen heeft gehad. Het Watersnoodmuseum is gehuisvest in caissons op de plek waar de dijken daadwerkelijk waren doorgebroken tijdens de watersnoodramp. Dat maakt het heel realistisch en heeft voor mij zeker toegevoegde waarde. Je staat op de plek waar het gebeurde en als je na je bezoek hier gaat kijken leeft het veel meer. Buiten zijn bordjes en foto’s geplaatst, zodat je een goed beeld krijgt hoe het vroeger ondergelopen was. Jammer dat er geen bordje staat met de situatie vóór de dijkdoorbraak, dat zou wat mij betreft nog een aanvulling zijn. De dijken zijn uiteindelijk in november 1953 gedicht behulp van caissons, grote betonnen bakken die gevuld werden met steen. In deze caissons is in 2001 het Watersnoodmuseum geopend.

watersnoodmuseum-ouwerkerk-3watersnoodmuseum-ouwerkerk-2 watersnoodmuseum-ouwerkerk-1

De vier caissons: feiten, emoties, wederopbouw en de toekomst

Het museum is gehuisvest in vier caissons die allemaal een ander aspect belichten van de watersnoodramp en de strijd tegen het water. In de eerste vind je vooral de feiten over de ramp die zich voltrok in de nacht van 1 februari 1953. Wat gebeurde er die nacht, waar ging het mis? Er is ontzettend veel informatie beschikbaar en ik besteed hier de meeste tijd. Als communicatieadviseur, ook bij rampen en als blogger, ben ik erg benieuwd hoe de alarmering in die tijd verliep en hoe de berichtgeving ging, tijdens en net na de ramp. Zo lees ik in een onderzoek dat het KNMI allang wist dat er een storm kwam, maar doordat maar weinig waterschappen een abonnement hadden op hun berichtgeving ging hun alarmering ‘verloren’. Verder besloot de nationale radiozender niet uit te zenden op zondag, omdat dat een rustdag was en de zondagsrust verstoren durfden ze niet aan. Ongelofelijk! Verder leer ik dat de alarmering en communicatie vooral via amateurzenders verliep. Als zij zich landelijk melden mochten zij zich als officiële zender promoten. Een amateurzender had met zijn geïmproviseerde zender van reserveonderdelen zelfs een bereik tot noord Italië.

watersnoodmuseum-ouwerkerk-10

Amateur radiozender

watersnoodmuseum-ouwerkerk-9

Berichtgeving in de kranten

Op het laatst stonden we met dertien man op een kleine zolder boven op de bedden met ons hoofd tegen de nok

Naast deze feiten is er in het museum ook aandacht voor de verhalen van overlevenden én de slachtoffers. Het blijft vooral bij positieve verhalen, zoals het kindje dat gered werd door in een mandje vervoerd te worden. Hierdoor is het ook zeer toegankelijk voor families. Bij de wederopbouw leer ik vooral hoe ze de dijken weer gedicht hebben én dat er hele huizen vanuit oa Scandinavië in Zeeland zijn geplaatst. Kom je nu in Zeeland en zie je Scandinavische straatnamen dan weet je dat de huizen die hier staan aangeboden zijn na de ramp. Ook is er in het museum veel aandacht voor de toekomst. Zo leer je wat handig is om in je noodpakket klaar te hebben, mocht er een ramp voltrekken. Hmmm, eigenlijk heb ik niet echt een noodpakket klaarliggen. Ik waan me erg veilig in Zeeland, hoewel een groot deel onder NAP ligt. Misschien toch eens kijken of ik iets op zolder moet klaarleggen, je weet maar nooit

watersnoodmuseum-ouwerkerk-11

watersnoodmuseum-ouwerkerk-8 watersnoodmuseum-ouwerkerk-7 watersnoodmuseum-ouwerkerk-6

Films en series over Zeeland en water

Hoewel ik al veel wist over de ramp, heeft het bezoek me toch weer een paar nieuwe dingen geleerd. Het is echt een aanrader wat mij betreft. Kinderen kunnen op een speelse wijze met een speurtocht het museum doorkruizen. Kom je uit het gebied zelf dan is het erg interessant om de boeken met foto’s en de krantenartikelen te lezen. Ik had nog iets meer ‘emotie’ bij mezelf verwacht. Normaal gesproken zitten mijn emoties snel hoog bij dit soort musea, denkend aan al die mensen en hun angst en waanhoop, maar na het bezoek aan het watersnoodmuseum heb ik dit niet zo heel erg ervaren, als ik van te voren dacht. Misschien omdat ik al veel wist of misschien omdat ze toch vooral de positieve verhalen belichten. Het kindje dat toch nog gered wordt, het meisje dat haar broertje weer vindt… wie zal het zeggen. Toch blijft het indrukwekkend, vooral door aangrijpende teksten en persoonlijke verhalen.

Het water kwam met donderend geweld, alles meesleurend, alles vernielend
alles vernietigend

Wil je nog meer zien, lezen of kijken over de watersnoodramp en/of de strijd tegen het water? Hieronder geef ik je een paar tips, waarbij de films en series geromantiseerd zijn uiteraard. Goede boeken vind je ook in de museumwinkel.

  • Serie Als de dijken breken, van de NPO1, zie hieronder de trailer

  • Film De storm, alweer van een aantal jaren terug. Zie hieronder de trailer.

Praktische informatie

Wil je ook een bezoek brengen aan het Watersnoodmuseum en meer weten over de strijd tegen het water? Hier vind je praktische informatie:

  • Het Watersnoodmuseum ligt in Ouwerkerk en dat ligt op het eiland Schouwen-Duiveland. Het museum is van 1 april – 1 november alle dagen geopend van 10-17 uur. Van 1 november – 1 april is het museum op maandag gesloten. Kijk op de website van het museum voor actuele informatie en prijzen.
  • Voor kinderen is er een leuke speurtocht en op verschillende tijden in de vakanties zijn er ook leuke workshops te volgen.
  • In de winkel van het watersnoodmuseum vind je een grote collectie boeken, ook heel veel kinderboeken.
  • Tip: trek iets warms aan. Je loopt in betonnen constructies, het is er niet echt warm
  • In het Watersnoodmuseum kan je terecht voor koffie, thee en iets lekkers zoals de Zeeuwse bolus. Ook kan je er een tosti en soep krijgen. Wil je uitgebreider eten dan kan je naar het restaurant naast het museum: de Vierbannen. Let op: deze is op maandag en dinsdag gesloten (kwamen wij achter toen we dinsdag voor een gesloten deur stonden).
  • Loop zeker ook een rondje in de natuur rondom het museum. Je ziet op verschillende plekken buiten ook nog hoe de situatie in februari 1953 was. Bezoek dit vooral ná je bezoek aan het museum, zodat wat je binnen hebt gezien ook meer gaat leven. Van buitenaf kan je de caissons ook goed zien liggen.
  • Bezoek na het museum ook eens de Deltawerken in Zeeland, het verdedigingssysteem tegen het hoge water, zoals de Oosterscheldekering. Voor meer informatie over de Deltawerken bezoek je de website Deltawerken.com.

watersnoodmuseum-ouwerkerk-5 watersnoodmuseum-ouwerkerk-4Wat weet jij (of jouw ouders) over de watersnoodramp? Hebben zij nog persoonlijke verhalen? (zo ja dan ben ik erg benieuwd en hoop ik ze te mogen horen en misschien ook wel opschrijven).

Previous Post Next Post

You Might Also Like

15 Comments

  • Reply Kirsten | Travelaar.nl 8 januari 2017 at 04:54

    Indrukwekkend! Ik kan me nog herinneren dat ik op de Havo best veel heb moeten lezen over deze ramp, maar verder weet ik er eerlijk gezegd niet zoveel van af. Te weinig in ieder geval. En heel eerlijk, ik kan me niet herinneren dat ik ooit in Zeeland ben geweest. Schandalig, I know. Daar moet maar eens verandering in komen.

    • Reply Carolien 11 januari 2017 at 14:26

      Wow nog nooit in Zeeland, hahaha, dan wordt het eens tijd Kirsten!

  • Reply Trudy 8 januari 2017 at 10:00

    Interessant. Ik wist niet dat dit museum er was maar we zetten het op het lijstje als we nog eens in Zeeland komen. Als kind ben ik regelmatig in die provincie geweest en hoorde je van de watersnoodramp. Ook heb ik de Deltawerken zien bouwen. Eigenlijk raar dat er pas in 2001 een museum aan die ramp is gewijd.

    • Reply Carolien 11 januari 2017 at 14:27

      Ja hé, als je erover nadenkt heeft dat best lang geduurd.

  • Reply Sanne 8 januari 2017 at 21:41

    Over de watersnootramp in Zeeland weet ik eigenlijk alleen van wat er in de geschiedenis boeken beschreven wordt. Hier hebben we ook een watersnootramp meegemaakt, in tuindorp (Amsterdam). De dijken braken en alles stond onder water. Mijn oma heeft ook nog een tijd ergens anders moeten wonen omdat haar huis onder water stond. Gelukkig zijn wel in Nederland heel goed met de waterwerken. Je moet niet denken aan een herhaling van toen!

    • Reply Carolien 11 januari 2017 at 14:28

      Nee inderdaad, ik waan me nu ook veilig, maar toch, je weet het nooit. Wanneer hadden jullie een watersnoodramp in Amsterdam? Ik weet nog dat ik in Nijmegen studeerde en dat toen ook de Waalkade helemaal onder water stond. Dat was ook echt heel raar. Het water stond toen ook echt heel hoog.

  • Reply anto 11 januari 2017 at 21:12

    Indrukwekkend! Ik wist er nooit zo veel over tot ik De Storm had gelezen … een paar maanden daarna kwam ik in Zeeland en ben ik bij de Deltawerken gaan kijken, super imposant!

    • Reply Carolien 13 januari 2017 at 14:45

      Ja, de Deltawerken is voor mij eigenlijk alweer een hele tijd geleden. Daar wil ik ook weer eens heen. Blijft imposant hoe we als Nederlanders toch steeds blijven strijden tegen het water.

  • Reply Kelly | Dutchie on the Road 12 januari 2017 at 19:46

    Ik weet eerlijk gezegd ook niet heel veel over de watersnoodramp. Op de middelbare school leer je natuurlijk wel het een en ander, maar die informatie was ook vrij beperkt. Goed dat er tegenwoordig een museum is. Dit mag immers nooit vergeten worden.

    • Reply Carolien 13 januari 2017 at 14:44

      Inderdaad, verschrikkelijk! Vannacht stormde het weer zo erg, toen moest ik er wel weer even aan denken, wat moeten al die mensen bang zijn geweest!

  • Reply Wanda 13 januari 2017 at 08:13

    Als voormalig Zeeuwse ben ik ook met mijn zoon naar het Watersnoodmuseum geweest, ik vond het erg indrukwekkend. Mijn opa komt uit Zeeuws Vlaanderen, daar was weinig aan de hand. Hij heeft volgens mij wel ergen geholpen met zandzakken stapelen, maar het fijne weet ik er eigenlijk niet van. Volgende keer als ik hem bezoek ga ik het eens vragen.

    • Reply Carolien 13 januari 2017 at 14:42

      Klopt, het was toch meer op Schouwen-Duiveland etc. Graag hoor ik nog eens wat je opa er nog van weet.

  • Reply Denise - Follow my footprints 4 februari 2017 at 16:11

    Hoi, dank je voor de tip. Als de kinderen wat ouder zijn is het zeker interessant er eens heen te gaan. Heftig die film hè wat ik op FB zei.

  • Reply Yvonne 7 februari 2017 at 14:08

    Als kind had ik een grote interesse in de watersnoodramp (en in de 2e WO en veel meer gebeurtenissen uit de NL geschiedenis). Ik weet er dus redelijk wat van en zou deze plek wel zelf willen bezoeken. Misschien wachten tot onze meiden ouder zijn en er mee naartoe kunnen. Lijkt me heel indrukwekkend!

    • Reply Carolien 16 februari 2017 at 15:05

      Je kunt er nu ook wel met je meiden naartoe, maar als ze er zelf over leren is het misschien beter. Er zijn allerlei speurtochten met foto’s en workhops voor kinderen, dus best kindvriendelijk, ondanks het thema.

    Leave a Reply