Tips voor een actief weekendje in de Kempense Kolonies

Zin in een weekendje weg in Vlaanderen? Net over de grens bij Baarle-Nassau in de provincie Antwerpen liggen de Kempense Kolonies. Hier vind je onontdekte natuurgebieden waar je goed kunt wandelen en fietsen. Maar ook veel cultuur, het is een gebied met een bijzondere geschiedenis. Ik geef je mijn tips voor een actief weekendje in de Kempense Kolonies. Neem je wandelschoenen en fiets mee en ontdek deze bijzondere plek in Vlaanderen.

De Kempense Kolonies

De Kempense Kolonies vind je in het noorden van de provincie Antwerpen, net over de grens met Nederland. Er is veel natuur, maar het is ook cultuurhistorisch een belangrijk en interessante regio. Hier liggen namelijk twee van de zeven Koloniën van Weldadigheid. Een initiatief uit 1818, toen richtte de Nederlander Johannes van den Bosch de Maatschappij van Weldadigheid op in de strijd tegen armoede. Stedelingen konden omgeschoold worden tot boer, ze kregen onderdak en konden hun eigen voedsel telen. De eerste initiatieven waren vrije koloniën, later kwamen er ook onvrij koloniën bij, waar wezen en bedelaars verplicht werden om te werken en niet vrij waren in hun doen en laten. Twee van deze koloniën liggen in De Kempen: Wortel en Merksplas, ten tijde van oprichting behoorde dit gebied nog tot Nederland. De meeste van de Koloniën van Weldadigheid staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Bezoekerscentrum Merksplas-Kolonie

Naast Merksplas en Wortel in België liggen er nog 5 koloniën in Nederland: Frederiksoord, Willemsoord, Wilhelminaoord, Veenhuizen en Ommerschans. Eerdere bezocht ik de regio Drenthe en het Drents-Friese Wold, waar ik bij Boschoord wandelde, dit gebied was aangekocht door de Maatschappij van Weldadigheid en is een onderdeel van de koloniën Frederiksoord en Wilhelminaoord.

Dag 1: Wandelen in Wortel-Kolonie

De eerste dag verken ik de natuur rondom Wortel. Het bezoekerscentrum de Klapekster van Natuurpunt Markvallei geeft je informatie over de natuur in de omgeving. Vroeger lag hier de Wortel-Kolonie, een van de Koloniën van Weldadigheid. Tijdens wandelingen vind je nog enkele herinneringen aan deze tijd, die met behulp van informatiebordjes worden uitgelegd. Vanaf het bezoekerscentrum kan je zelf mooie wandelingen uitstippelen met behulp van het uitgebreid knooppuntennetwerk. Dit is voor mij een van de fijnste manieren van bewegwijzering. Het Kempense Kolonies wandelnetwerk is echt zeer goed onderhouden, ik heb nergens naar bordjes hoeven zoeken. Ook heel fijn zijn de suggesties voor rondwandelingen, aan de hand van de knooppunten. Zo zie je de mooiste delen van een gebied. Zelf volg ik een van de suggestielussen die je vindt op de website van De Kempen: flirten met de grens in de vallei van het Merkske.

Er is een grote gratis parkeerplaats bij het bezoekerscentrum. Het is een uitstekende vertrekplaats voor wandelingen.

Adres: Kolonie 41, 2323 Hoogstraten, België.

Wandelroute Flirten met de grens in de vallei van het Merkske (11 km)

Een van de tips voor een actief weekendje in de Kempense Kolonies is deze wandelroute langs de grens met Nederland, met de mooie titel: flirten met de grens in de vallei van het Merkske. Een hele afwisselende route door bos, langs heide en vennen en langs het riviertje het Merkske. Het grootste gedeelte gaat over onverhard terrein, soms door zand. Bij het Merkske zijn delen gemarkeerd als Laarzenpad, het gebied kan heel nat worden, gelukkig liggen er veel vlonderpaden en bruggetjes. Wanneer ik er wandel in juni is het kurkdroog en heb ik geen last van hoogwater. Tijdens mijn wandeling spot ik heel veel (parende) libellen, vlinders, Koniks, runderen en roofvogels.

Dag 2: Ontdek Merksplas-Kolonie

De volgende dag verken ik de cultuurhistorie van Merksplas en de Koloniën van Weldadigheid en maak ik een wandeling in de omgeving. Merksplas is net als Wortel een voormalige kolonie. Nu vind je er nog steeds een gevangenis en een detentie voor illegalen. In deze omgeving leer ik meer kennen over de Koloniën van Weldadigheid en hoe de mensen hier vroeger leefden. Mijn eerste start hiervoor is het bezoekerscentrum.

Bezoekerscentrum Landlopers kolonie

In het voormalige varkensverblijf van de Merksplas-Kolonie bevindt zich het bezoekerscentrum. Deze bezoekerscentrum is gratis én rolstoeltoegankelijk. Je vindt hier films over het ontstaan van de Koloniën van Weldadigheid in zijn algemeenheid en over de levensomstandigheden op Merksplas. Dit was een onvrije kolonie en verblijven zagen eruit als cellen en ze moesten veel en zwaar gedwongen werk verrichten. Portretten van de ‘landlopers’ die in Merksplas verbleven geven de personen die hier verbleven een gezicht. Achterop de portretten staat wie ze zijn en wat ze op hun kerfstok hadden.

Adres: Kapelstraat 10, 2330 Merksplas, België

Wandelen rondom Merskplas: suggestielus Drempelsvrij (6 km)

Ook in Merksplas ga ik wandelen met behulp van het knooppuntennetwerk. Omdat ik hier ook meer wil leren over de voormalige kolonie kies ik voor de suggestielus Drempelsvrij, ook geschikt voor rolstoelgebruikers. Ik breid deze wandelroute nog uit met een extra lus langs Biesven (nr 10-70). Eigenlijk wil ik nog wel meer wandelen hier, maar het weer zit niet mee en ik wil nog veel meer bezoeken in de omgeving, dus dat bewaar ik voor een volgende keer. Deze wandelroute is verhard afgezien van de extra lus langs Biesven. Je passeert de landloperskapel, de strafinrichting en de begraafplaats van Merksplas-Kolonie. Maar de wandelroute gaat niet alleen langs ‘stenen’, je wandelt een groot deel ook door bos en langs water. Natuurlijk kan je de route zo groot maken als je zelf wilt met behulp van de knooppunten.

Schaapskudde op de Kempen

Wie weet kom je de schaapsherder met de kudde tegen tijdens je wandelingen in Merksplas en omgeving. Kempische heideschapen zorgen voor het natuurbeheer van een groot gedeelte van de Kempen op een duurzame manier. KEMP vzw, de landbouworganisatie achter de schaapskudde organiseert ook lammetjesdagen en zorgt voor educatieprojecten over de schapen, natuurbeheer en wat je met de wol kunt doen. Zoals ze zelf zeggen: “KEMP vzw wil een betekenisvolle bijdrage leveren aan het behoud van een duurzame en kwaliteitsvolle leefomgeving voor mens en dier en dit in het belang van zowel de huidige, als toekomstige generaties.

Bekijk de website voor meer informatie over de schapen en de organisatie.

Plantentuin ‘De kleine boerderij’: inspiratie opdoen en tot rust komen

Iets verderop langs het wandelknooppuntennetwerk vind je de Plantentuin ‘De kleine boerderij’. Een initiatief van Jan Oprins die de tuin begon om zijn eigen collecties kwijt te kunnen. Inmiddels is dit initiatief uitgegroeid tot een 8ha grote tuin met veel verschillende collecties. De tuin is verdeeld in verschillende ruimtes, van strakke tuinkamers met vaste planten, tot een Engelse tuin met kronkelende paden en een Japans bamboebos, waar je wandelt via vlonderpaden over waterstroompjes. In deze plantentuin ben je wel even zoet als je van planten en bloemen houdt. Doe al wandelend ideeën op voor je eigen tuin, rust uit op een van de bankjes en geniet van de natuurgeluiden om je heen of drink iets in het tuincafé. De tuin wordt onderhouden door verschillende vrijwilligers en heeft ook een maatschappelijke functie als werkplek voor jongeren met een beperking.

Iedere laatste weekend van de maand juli vindt het evenement Bloemenpracht plaats. Naast rondleidingen en plantenmarkten kan je dan ook genieten van livebands en foodtrucks en er zijn activiteiten voor kinderen.

Adres: Ossenweg 1, 2330 Merksplas, België

Extra tips weekendje Kempense Kolonies: Fietsroutes Kempen

Nog niet genoeg actief geweest, fiets je liever dan wandelen of heb je nog een extra dag beschikbaar? Fiets dan een van de uitgezette routes vanaf Wortel-Kolonie of Merksplas-Kolonie.

De Landlopersroute (57 km), deze route komt langs de belangrijkste bezienswaardigheden van de Koloniën van Weldadigheid en start bij Merksplas-Kolonie. De route brengt je naar Hoogstraten, Wortel-Kolonie en via Turnhout en Merksplas weer naar het beginpunt. De route kan ingekort worden tot 41 of 16 kilometer.
Kleidabbersroute (59 km), deze route leert je meer over de klei-ontginning in de streek en kan je starten vanaf Merksplas-Kolonie, in te korten tot 45 kilometer.
De Dodendraadroute (38 km) vertrekt vanaf Wortel-Kolonie en brengt je langs interessante punten uit WO-I. Er zijn 4 reconstructies, 15 informatieborden en 11 ingesproken verhalen. Deze kan je luisteren via het scannen van een QR-code (omdat internet niet altijd goed is, kan je deze het beste vooraf downloaden op de website)

Dag 3: Ontdek Turnhout

Je weekendje Kempense Kolonies is niet compleet zonder een bezoek aan Turnhout, de zelfverklaarde hoofdstad van de Kempen. Het is niet groot, slechts 45.0000 inwoners, dus je kunt in een dag (deel) de belangrijkste bezienswaardigheden bezoeken. Mijn bezoek begint met een rondleiding bij bierbrouwerij het Nest in Oud-Turnhout om vervolgens de rest van Turnhout te verkennen.

Bierbrouwerij Het Nest

Een van mijn tips voor een weekendje in de Kempense Kolonies is Brouwerij Het Nest in Oud-Turnhout, net buiten Turnhout. Een brouwerij met een geheel eigen visie en eigen smaak. Ontstaan uit een vriendenclub die een bierproefclub begon en tot de conclusie kwam dat ze het misschien zelf wel beter konden. Inmiddels, 15 jaar later beschikt de club over een eigen bierbrouwerij en brouwen ze bier naar eigen smaak, vaak nét even anders dan gemiddelde brouwerijen. Turnhout is de stad van de speelkaarten, dus de keuze voor de namen van de bieren was snel gemaakt: SchuppenBoer, KoekeDam, HertenHeer, KlevereTien en SchuppenAas, et voilà, de ‘Grote Straat’ is compleet. Er worden ook speciale edities uitgebracht, zoals bieren gelagerd op houten whisky- of rumvaten, waardoor je unieke smaakcombinaties krijgt. Deze mannen zijn nog lang niet klaar en werken ook vaak samen met andere ondernemers in de buurt. Als ik de brouwerij bezoek is het nog te vroeg voor een uitgebreide proeverij, ik houd het bij een glas SchuppenBoer, maar dat gaat thuis helemaal goedkomen, met de bieren die we mee naar huis nemen.

Ook een bezoek brengen aan brouwerij Het Nest? Dat kan! Vanaf 15 personen kan dit op afspraak. Individueel of kleine groepen zijn welkom op iedere laatste zaterdag van de maand, dan stelt de brouwerij de deuren open voor een rondleiding en het proeven van de bieren.

Adres: Beyntel 17, 2360 Oud-Turnhout, België

Begijnhof

Het Begijnhof in Turnhout is absoluut een bezoek waard. Dit grote hof staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De exacte stichtingsdatum is niet bekend, maar waarschijnlijk gaat deze terug tot de 13e eeuw. Door een grote poort betreed je het langwerpige plein omringd door huizen uit de 16e en 17e eeuw. Je vindt er ook een grote barokkerk, een ziekenverblijf, een Lourdesgrot en een Begijnmuseum. Er is opvallend veel groen in het Begijnhof.

Adres: Begijnhof, 2300 Turnhout, België (geopend van 7.00-22.00 uur)

Kasteel van de Hertogen van Brabant

Als je in Turnhout bent kan je er niet omheen: het Kasteel van de Hertogen van Brabant. Dit grote kasteel ligt in hartje centrum en was oorspronkelijk het jachtverblijf van de eerste hertog van Brabant. Het heeft al heel veel functies gehad: een gevangenis, stadsmagazijn, pompiershuis en weversschool. Nu vind je hier het gerechtshof van Turnhout. Individuele bezoeken aan het kasteel zijn niet mogelijk, groepen op afspraak met gids.

Adres: Kasteelplein 1, 2300 Turnhout, België

Andere bezienswaardigheden in Turnhout zijn oa De Warande (het cultureel centrum van Turnhout), het Speelkaartenmuseum en de jachthaven

Accommodaties en restauranttips

Bij de tips voor een weekendje in de Kempense Kolonies horen ook accommodatie en restauranttips.

Accommodatie: B&B de Colonie 7

Je kunt uitstekend overnachten bij Colonie 7. Je slaapt in de stal van de vroegere Merksplas-Kolonie, maar nu in alle luxe. Je hebt de keuze tussen een standaard kamer, luxe kamer of een hele loft, er zijn in totaal zes kamers. De kamers zijn voorzien van fijne bedden, een stortdouche, bad en een zitje. Ook handig als je hier wilt werken, want er is ook een bureautje en tafel. Om de hoek vind je de brasserie waar je ’s ochtends kunt ontbijten en in de middag en avond uitgebreid kunt eten. Bij een beetje mooi weer zit je op het grote gezellige terras. Ook fijn om ’s avonds nog even een cocktail te drinken. Er wordt gewerkt aan uitbreiding met nog eens 40-tal hotelkamers en een tweede restaurant.

Adres: Kapelstraat 10, 2330 Merksplas, België

Brasserie de Bosduif

Een heel fijn restaurant vind je in Merksplas aan de weg naar Turnhout: Brasserie de Bosduif. Een modern ingerichte brasserie, waar je vriendelijk ontvangen wordt. Het menu van de chef is een echte aanrader. Veel ingrediënten worden zelf gekweekt of komen uit de buurt, zoals tomaten, kersen, aardbeien, geitenkaas, rund- en varkensvlees. Heel fijn om zo lokaal te eten, dit past uitstekend in de huidige maatschappij, met oog voor duurzaamheid. De gerechten zijn een feestje voor het oog met veel kleur en de smaken zijn uitstekend. Wij kregen het kleine Chefmenu geserveerd, maar er was niks kleins aan. Ik ben dan ook echt benieuwd wat het grote Chefmenu is, want wij gingen al bijna rollend naar buiten. Chef Leander en team zorgen dat je niks tekort komt en het is de hele avond genieten met een hoofdletter G.

Tip: blader ook even door het boek over koken met tomaten waar Chef Leander aan mee heeft gewerkt, prachtige foto’s en fijne gerechten, daar word je vrolijk van.

Adres: Steenweg op Turnhout 191, 2330 Merksplas, België

Pinterest

Bewaar deze tips op Pinterest

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Toerisme Provincie Antwerpen en Toerisme Vlaanderen

Previous Post Next Post

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

NIEUWSBRIEF

Ontvang regelmatig (ongeveer 1x per 2 maanden) reistips en inspiratie.

 

This function has been disabled for Dream the world.